BESİNLERİN ÖZELLİKLERİ VE BESİN ÇEŞİTLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATI

BESİNLERİN ÖZELLİKLERİ VE BESİN ÇEŞİTLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

 

Organik Besinler  

Karbonhidratlar      Sindirilirler

Yağlar                       Sindirilirler

Proteinler                 Sindirilirler

Vitaminler                                Sindirilmezler

İnorganik Besinler               

Mineraller                 Sindirilmezler

Su                              Sindirilmezler

 

· Enerji vericiler  : Karbonhidrat, yağ, protein

Enerji verimi  : Yağ, protein, karbonhidrat

Yapıcı-onarıcı: Protein, yağ, karbonhidrat

Düzenleyiciler Protein, vitamin, mineraller, su

Açlık anında kullanım sırası  : Karbonhidrat, yağ, protein

Sindirim kolaylığı : Karbonhidrat, protein, yağ

 

KARBONHİDRATLAR
·  C,H ve O 'den  meydana gelmiştir.3 çeşittir.

·   İki önemli görevi vardır.1)Enerji kaynağı 2)Yapısal madde(Bitkilerde çeperin yapısına,bütün

canlı hücrelerde de zarın yapısına katılarak görev yapar.ATP,DNA,RNA,NAD,NADP,FAD' da bulunur.

 

1) MONOSAKKARİTLER

·  Sindirime uğramazlar.

·  Yalnızca ototroflar tarafından sentezlenir.

·  İçerdikleri C sayısına göre 2'ye ayrılırlar.

a) 5C'lu şekerler : Riboz, Deoksiriboz (Pentozlar)

b) 6C'lu şekerler : Glikoz, Galaktoz, Fruktoz (Hegsozlar)

·  Monosakkaritlerin difüzyon hızları şöyledir. Galaktoz > Glikoz > Fruktoz

·  Riboz      Þ ATP ve RNA'da bulunur.      Deoksiriboz Þ DNA'da bulunur.

·  Glikoz     Þ Bal,üzüm ve incirde bol bulunur.Açlık ve koma anında kullanılır.

·  Fruktoz   Þ Bal ve olgun meyvelerde bol bulunur.(=meyve şekeri)

·  Galaktoz Þ Süt ve süt ürünlerinde bol bulunur.(=süt şekeri).Tabiatta az bulunur. Hayvansal

      bir besin kaynağıdır.

 

2) DİSAKKARİTLER

·  İki monosakkaritin birleşmesinden meydana gelir.

·  Glikoz + Glikoz = Maltoz (meyve şekeri)

   Glikoz + Fruktoz = Sakkaroz = Sükroz (Çay = Pancar şekeri)

   Glikoz + Galaktoz = Laktoz (süt şekeri)

·  Maltoz ve sükroz bitkilerden, laktoz da hayvanlardan ve insanlardan sağlanır.

·  Disakkaritler arasında glikozit bağı vardır.

 

3) POLİSAKKARİTLER

·  Çok sayıda monosakkaritin birleşmesinden meydana gelir.

·  Glikoz + Glikoz + Glikoz +................................+ Glikoz = Nişasta

                   Glikoz + Glikoz + Glikoz +................................+ Glikoz = Selüloz      + (n-1) H2O

                   Glikoz + Glikoz + Glikoz +................................+ Glikoz = Glikojen                 

   -----------------------------------------------------------------

                                      n tane

·  Son ürünlerin farklı olmasının sebebi glikozların bağlanma biçimleridir.

 

 A) Nişasta

·  Bitkilerde glikozun depo şeklidir.

·  Düz zincirlidir ve alfa glikozit bağı ile bağlanmışlardır.

·  Suda az çözünür.İyot ile maviye boyanır.

·  Nişasta,lökoplastta depolanır.Yumru ve tohumlarda daha çok depolanır.

 

 B) Glikojen

·  Hayvanlarda glikozun depo şeklidir.

·  Dallıdır ve alfa glikozit bağı ile bağlanmıştır.

·  Suda çözünür.İyot ile kahverengiye boyanır.

·  En fazla karaciğer ve kaslarda bulunur,depo edilir.

 

 C) Selüloz

·  Bitkilerde yapı maddesidir.Çeperin yapısına katılır.

·  Düzdür ve beta glikozit bağı ile bağlanmıştır.

·  Suda çözünmez

·  Geviş getirenlerde ve termitlerde sindirilir.

 

YAĞLAR
·  C,H ve O'den meydana gelmiştir.Yapısındaki oksijen miktarı şekerlerdekinden azdır.

·  3 Yağ asidi + Gliserol = Yağ + 3 H2O                                                 

·  Ester bağı ile bağlanırlar.

·  Yağlarda çeşitliliği yağ asitleri sağlar.

·  Suda çözünmezler.Organik çözücüde çözünürler.(Alkol,eter gibi)

·  Isı ve darbeye karşı koruyucudur.

·  Yağların enerji verimlerinin çok olmasının sebebi karbon sayılarının çok olmasındandır.

·  Yağların 2. dereceden enerji verici olarak kullanılmasının sebebi sindiriminin çok zor

      olmasındandır.

·  Karbonhidrat ve proteinlerin fazlası yağa dönüştürülür.Bunun sebebi ise yağların enerji

  verimlerinin yüksek olması ve uzun süreli kullanılabilmesidir.

·                                                  Solunumla yıkılmaları sonucunda fazla su açığa çıkarırlar.Onun için özellikle kış uykusuna

yatan,uzun süreli göç eden ve suyun az olduğu ortamlarda yaşayan hayvanlarda iyi bir depo ve enerji maddesidir. Aynı zamanda hafif olduğu için uçmada hayvana avantaj sağlar.

·                                                  Yağ asitleri en basit lipitler olup,uzun karbon zincirlerinden oluşurlar.Karbonlar arasındaki

bağlar tek ise doymuş,çift ise doymamış yağ asitleridir.Doymamış yağlar bitkiseldir ve sıvıdır. Doymuş yağlar ise hayvansaldır ve katıdır.Doymamış yağların yüksek sıcaklık ve basınçta hidrojenle doyurulmasıyla margarin yapılır.

·                                                  Oleik asit Þ zeytinyağında;                  Linoleik asit Þ tohumlarda;    Butirik asit Þ tereyağında

      Steroid    Þ zarların yapısına katılır.Aynı zamanda vitamin ve hormon olarak iş görür.

  Fosfolipid Þ hücre zarı yapısına katılır.

 

PROTEİNLER
·                                                  C,H,O,N ve bazılarında S,P bulunur.

·                                                   Yapı taşları 20 çeşit aminoasittir.

·                                                   a.a+a.a+a.a+..............................+a.a = Protein + (n-1)H2O222

                                           n tane

·                                                  Peptit bağı ile bağlanırlar.

·                                                   DNA şifresi ile sentezlenen tek moleküldür.

·                                                  Enzim,hormon ve hücre zarı yapısına katılır.

·                                                  Solunumla ancak zor durumlarda yakılırlar.Solunum ürünleri H2O , CO2 , H2S , NH3 , üre

   ve ürik asittir.                  

·  Aminoasitler anfoter özellik gösterirler.

·  Proteinler virüslerden insanlara kadar bütün canlılarda yaşamsal rolleri olduğundan

   hücrelerde en çok bulunan organik moleküllerdir.

·  Proteinler enerjiyi hemen kaybettiklerinden dolayı 3. dereceden enerji kaynağıdır.

·  Proteinler vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırsa vücutta zayıflama ve dengesizlik

  görülür.

·  Proteinler her canlı türüne özgü olup antijen özellik gösterirler.Yani farklı özelliğe

  sahip bir canlıya aktarıldığında antikor oluşumuna sebep olur.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !